1840 – 1915
I მთის მწვერვალზე, ცის მახლობლად, მერცხის ბუდედ რაღაც მოსჩანს; თვალთ ისარი, შენატყორცნი, ვერ არჩევს მის სიგრძეს და განს. ის ფაცხაა, მღვიმის პირად მოწ...
ცრემლში მილესავს ნაღველი და მელნად ის მიხმარია!... შიგ თაფლი არის ნარევი და ზოგან ცხარი ძმარია!.. ზოგს ეტკბილება, ზოგს არა, მაგრამ რა ჩემი ბრალია? ბუ...
მე შენ მიყვარდი ციურის გრძნობით, ვით პოეზია, როგორც ღვთაება და შენს თვალებში მეხატებოდა სასუფეველი და უკვდავება! ჭირში თუ ლხინში, ფხიზლად თუ ძილში მც...
(მესტვირული) გორო, ქართლის შუაგულო მეთაურო ქართლისაო, ადრე ღირსად წამებულო, დღესაც მთქმელო მართლისაო! ძირს გორის-ჯვარი დაგყურებს, მაღლით თვალი ...
გულო, გლახ-გულო, დაგულო! რად ერთ წერტილზე ჩერდები? როგორც სხეული, შენც ისე არ სჭკნები?... არა ჰბერდები? რატომ არ ჰკარგავ შენც ხორცთან გრძნობის ძალსა ...
დიდება შენდა, უფალო! რასა გვთხოვს? რა მოუცია, რომ ჩამოგვიდგა ჭირივით სოფელში ეგზეკუცია? სადღაც ვიღაცას რაღაცა ვითომდა ჩაუდენია, ახლა ჩვენ გვახდევინებ...
მიიპარება ზამთარი, ძალ-ღონე გამოელია, და თვალს არიდებს გაზაფხულს!.. რა ცუდი მასპინძელია! კარის-კაცები თან მიჰყავს: ანთება, სურდო და ხველა: “წინ წყალი...
დღეს მერცხალი შემოფრინდა, - ჭიკჭიკითა გადმომძახა: “გაზაფხული! გაზაფხული!” გულს იმედი დამესახა. მივდექ სარკმელს, გადვიხედე, არემარე მესხვაფერა! - სასოე...
ათი წელი, მწარედ მწველი, გულს მიდაგავს ტრფიალება! და უბრალოდ სავალალოდ ჩემს გულშივე იმალება! მიძგერს გული აგზნებული, მაგრამ გონი მიბამს ენას. მისი სხ...
მთაწმინდა ჩაფიქრებულა, შეჰყურებს ცისკრის ვარსკვლავსა, მნათობი სხივებს მაღლით ჰფენს თავდადებულის საფლავსა. დადუმებულა მთაწმინდა, ისმენს დუდუნსა მტკვრი...
აღმართ-აღმართ მივდიოდი მე ნელა, სერზე შევდექ, ჭმუნვის ალი მენელა. მზემან სხივი მომაფინა მაშინა, სიცოცხლე ვგრძენ, სიკვდილმა ვერ მაშინა. შემიდუღდა მაშ...
გამოიცვალა ქვეყანა ჩარხი უკუღმა ტრიალებს: ვირი კოკობ ვარდს უგალობს, ბულბული ვირებრ ღრიალებს! ზამთარში სიცხე გვაწუხებს, ზაფხულში დგება ზამთარი: ...
დავკარგეთ გრძნობა, აღარ გვაქვს გონი, გაგვიქრა სული მამაპაპური, ჯილდო შეგვექნა ჭკუის საზომი, და ძმობის ნაცვლად შური და შური....
პატარა ბიჭი ვიყავი, პატარა ბიჭუკელაო; “დაურჩი დედას, კარგი ხარ!” შემომნატროდა ყველაო. პატარა გოგო მიყვარდა, პატარა გოგუცანაო; ცაში ვარსკვლავიც არ ბრწ...
ნუ იფიქრებ, დაგაყვედრო, შე მაცდურო ჩემო მუზა, იმისთვის, რომ შენის რჩევით ეკლიანი შემხვდა მე გზა! გმადლობ კიდეც მისთვის, რომ შენ ამიხილე ბრმასა თვალი,...
ბედო შავპირო, უპირო, ამრევო გზა და კვალისა! სულს ნუ ამომხდი, მაცალე დახამხამება თვალისა!... აჩრდილიღა ვარ წარსულის და ლანდი მომავალისა!... ვის შერჩენ...
არ მომკვდარა!... მხოლოდ სძინავს და ისევე გაიღვიძებს!.. ვინც შენატრის იმის სიკვდილს, უმალ მასვე დაამიწებს. ბევრის ბრძოლით დაღალულსა ეჭირვება მოსვენება!...
შენს წმინდა საფლავს, გულის მოსაკლავს, დავყურებ, გმირო, სულგანაბული; შენგან ქებული, დავიწყებული დღეს მაგონდება ჩვენი წარსული! თვალცრემლიანსა, გულსევდი...
